اول ذي قعده سال 137 ه . ق ، درمنزل امام موسي كاظم ،هنگامه شورعرشيان بود، دربزم تولد دختري پاك كه آمده بودتا ياد عمه خود زينب (عليها السلام) را پس ازسال ها دراذهان زنده كند . آمده بود تا غمگسار برادر باشد و نورديده پدر وملجا و ماواي شيعيان ونوري در آسمان دل هاي عاشقان .

ولادت حضرت معصومه(س)
حضرت فاطمه معصومه(س) از فرزندان امام كاظم(ع) و شخصيتهاى برجسته خاندان موسوى است كه دو امام را در عصر خويش درك‏كرده و از رهنمودهاى آن بزرگان بهره برده‏است. با توجه به محدوديتى كه شيعيان در عصر موسوى داشتند، تاريخ تشيع در اين دوره به صورت كامل تدوين‏نشده و يا تاليفات و آثار پيشينيان در طى حوادث و رويدادها از بين رفته‏است. چنانكه روايات و احاديث امام كاظم(ع) هم نسبت‏به ائمه پيش از خود چون امام صادق(ع) رواج‏نيافته و تنها بخشى از علوم و معارف حضرتش به ما رسيده‏است.
اين مساله در مورد تاريخ تولد حضرت فاطمه معصومه(س) نيز مطرح‏است. برخى به نقل از كتاب «نزهة‏الابرار فى نسب اولاد ائمة‏الاطهار» (8) و كتاب «لواقع الانوار فى طبقات الاخيار» (9) ولادت ايشان را در مدينه اول ذيقعده سال‏173هجرى مى‏دانند، چنانكه ميرزا ابوطالب تبريزى گويد:
«... از كتاب نزهة‏الابرار فى نسبة اولاد الائمه‏الاطهار نقل‏شده، در روز دوشنبه اول ماه ذيقعده از سال يكصدوهفتادوسه متولدشده و در دهم ماه ربيع‏الثانى سال دويست‏ويك در قم وفات‏كرده‏». (10)
برخى ديگر ولادت ايشان را اول ذيقعده سال‏183هجرى ذكر مى‏كنند (11) كه ظاهرا لغزشى در ثبت تاريخ ولادت صورت گرفته‏است و با توجه به شهادت امام كاظم(ع) در سال‏183هجرى (12) و زندانى‏بودنشان در طى سالهاى‏179 (13) تا 183 منطقى به نظر نمى‏رسد كه حضرت معصومه(س) در سال‏183هجرى تولد يافته‏باشد.
مؤلف «مستدرك سفينة‏البحار» (14) در اصلاح تاريخ فوق و تعيين سال ولادت حضرت معصومه(ص) مى‏نويسد:
«فاطمة المعصومة المولودة فى غرة ذى‏القعدة سنة‏173» (15) .
«فاطمه معصومه در اول ذيقعده‏173هجرى ديده به جهان گشود».
البته بايد متذكرشد كه اين اختلاف تنها در سال ولادت رخ‏داده و همگى روز ولادت را اول ذيقعده عنوان كرده‏اند.
علاوه بر اينكه سال ولادت حضرت معصومه(س) با شهادت امام كاظم(ع) مصادف مى‏شود و موجب خدشه‏دار شدن قول سال‏183 است، نكته ديگرى مطرح‏است و آن اين كه حضرت امام كاظم(ع) چهار دختر به نام «فاطمه‏» داشتند (16) كه حضرت معصومه(س) بزرگترين آنهاست و بايد ميان تولد ايشان و شهادت پدر به ميزان تولد فاطمه صغرى، فاطمه وسطى و فاطمه اخرى فاصله باشد. لذا اول ذيقعده سال‏173هجرى قمرى روز ولادت حضرت فاطمه معصومه(س) مى‏باشد. (17)
سرآمد بانوان
 فاطمه معصومه (س) از جهت شخصيت فردي و کمالات روحي، در بين فرزندان موسي بن جعفر (ع) بعد از برادرش ، علي بن موسي الرضا (ع) در والاترين رتبه جاي دارد. اين درحالي است که بنا بر مستندات رجالي،  فرزندان دختر امام کاظم (ع) دست کم هجده تن بوده اند و فاطمه در بين اين همه بانوي گران قدر، سرآمد بوده است. حاج شيخ عباس  قمي آنگاه که از دختران موسي بن جعفر (ع) سخن مي گويد، درباره فاطمه معصومه (س) مي نويسد: بر حسب آنچه به ما رسيده، افضل آن ها،سيده جليله معظمه ، فاطمه بنت امام موسي (ع) معروف به حضرت معصومه است.
 
این بانو، روحی بزرگ وپاک داشت. عبادت وادب ،شاخ وبرگ روییده برآن « سرو پاک دامنی » بود. او، هم راوی حدیث ازنیاکان پاک خویش بود، هم محراب نشین قدس وعبودیت ، هم آینه دار حجاب وعفاف وکرامت، هم رواق روشنی که حلم کاظمی وشکوه رضوی وعزت فاطمی رادرحریم نامش وحرم باصفایش می توان به تماشا نشست.
 
این که امام صادق علیه السلام فرموده است : « با شفاعت آن حضرت ، عده بسیاری ازشیعیان وارد بهشت می شوند» نشان دهنده مقام ورتبه « شفاعت » برای این بی بی عزیز است.
 
وازهمین روست که درزیارت نامه اش به اوخطاب می کنیم : « یا فاطمه اشفعی لی فی آلجنه »
 
ما ازاین بانو، هم « بوی غربت » استشمام می کنیم، که یادآور برادر غریبش حضرت رضا علیه السلام ومادر مظلومه اش « صدیقه کبری» است. وهم « عطر آشنایی» می شنویم ، چرا که او گلی ازبوستان امامت است وما ولایت را هم چون « شراب طهور » و مانند « تسنیم » و« کوثر» جرعه جرعه نوشیده ایم.
 
کوثر اهل بیت ، برای ما مایه حیات وسرمایه برکت وبرکت سرمایه هاست .
 
به برکت این خاندان است که  دل های عارفان وجان های شیفته ، گوهر معرفت اینان را باهیچ چیز عوض نمی کنند ، یک لحظه حضور دررواق معنویت بار « حرم» را با عمری تنفس در عفونت آباد فرنگ ،مبادله نمی کنند ودورکعت نماز خاشعانه در حریم یک ضریح مطهر رابه هیچ لذت وتفریحی نمی فروشند .
 
جاری شدن اشک برپهنای صورت یک زائر ،تنها درهمین فرهنگ است که هم « معنا » پیدا می کند، هم « قیمت ».
 
آنان که طعم محبت این خاندان را نچشیده اند. چه می دانند « توسل» یعنی چه ؟ و« تبرک » به چه معناست وپشتوانه « شفاعت » چه قیمتی دارد وسیر وسلوکی که به « تقرب » ختم می شود ، تا چه پایه ارزشمند وریشه دار است؟
 
باری... سخن ازمحبت و معرفتی است که نثار این « کریمه » و « شفیعه » وجایگاه والایی که این بانو، نزد امامان شیعه و عالمان و فرزانگان داشته و دارد.
گزاف نیست اگر او را« فاطمه ثانی » می نامند .
 
بی جهت نیست اگر درعلم وایمان وعفاف وعبادیت وجلالت ، الگوی بانوان مسلمان می شود.
 
وبرای « قم » چه افتخاری بالاتر از این که پذیرای این پاره تن « اهل بیت » شود واین یادگار عترت ، دراین شهر به ودیعت تاریخ سپرده شود ، تا نشانی ازعشق وولای این دیار به خاندان عصمت گردد.
 
وقتی او به این جا می آید ، این شهر کویری  ، به « بوستان علم » و « گلشن فقاهت » تبدیل می شود .
 
اگر شکوفه « حوزه علمیه » براین شاخه جدا افتاده ازاهل بیت ، می  روید ، برای با نشاط نگهداشتن مکتب ومرام خاندان رسول است .
 
فقیهان وعالمان بزرگ ، آستان بوس حرمش می شوند .
 
دل های شیفته وشیدا وعاشقان صادق ، به عزم زیارت مرقدش ،رنج راه وسختی سفر را برخویش همواره می کنند.
 
مزاراو، بهشتی ازمعنویت وصفاست.
 
بارگاهش چون نگینی دراین خطه کویر می درخشد وحرمش چشمه ای پرفیض است.
 
زائرانی که به شوق دیدار مرقدش ،ازسراسر ایران ، بلکه از کشورهایی چون حجاز، بحرین ، هند، پاکستان ، ترکیه ، عراق ، سوریه ،لبنان ، وکشورهای آفریقایی وآسیایی دور، به این وادی نور می آیند ، با خود یک دنیا عشق ومحبت می آورند ونثار ضریح مطهرش می کنند.
 
اینان ،پروانگان نورعفاف وحجاب اند . ره توشه ای هم که ازاین بارگاه می برند، چیزی جزایمان واخلاص وطهارت نیست .
 
حرم او ،« آشیانه آل محمد » است. حريمي است كه فرشتگان ، پاسبان آنند وروح هاي بلند ، اسير جاذبه اش.

محيط تربيتى
حضرت فاطمه معصومه(س) در محيطى پرورش‏يافت كه پدر و مادر و فرزندان همه به فضايل اخلاقى آراسته‏بودند. عبادت و زهد، پارسايى و تقوا، راستگويى و بردبارى، استقامت در برابر ناملايمات، بخشندگى و پاكدامنى و ياد خدا از صفات تبار پيامبر(ص) بود (18) . پدران اين خاندان همه برگزيدگان و پيشوايان هدايت‏بودند و هريك در انتخاب همسر و تربيت فرزند توجه كافى مبذول مى‏داشتند. همانگونه كه رسول اكرم(ص)، خديجه‏كبرى را به همسرى انتخاب‏كرد تا به تربيت فرزندانش همت‏گمارد و او نخستين ايمان‏آورندگان به اسلام شد و شخصيت ملكوتى چون حضرت فاطمه‏زهرا(س) را پرورش‏داد. ائمه طاهرين(ع) نيز به پيروى از رسول اكرم(ص) در انتخاب همسر نهايت دقت را به عمل آوردند، تا فرزند معصومى كه پس از آنها به امامت‏خواهدرسيد، از مادرى پاكدامن و پارسا متولدشود. امام كاظم(ع) نيز از اين اصل تبعيت‏نمود

سرچشمه دانش
 حضرت معصومه (س) در خانداني که سرچشمه علم و تقوا و فضايل اخلاقي بود، پرورش يافت. پس از آنکه پدر بزرگوار آن بانوي گرامي به شهادت رسيد، فرزند ارجمند آن امام، يعني حضرت رضا (ع) عهده دار امر تعليم و تربيت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نيز بر عهده گرفت. در اثر توجهات زياد آن حضرت، هر يک از فرزندان امام کاظم (ع) به مقامي والا دست يافتند و زبانزد همگان گشتند. ابن صباغ ملکي در اين باره مي گويد: هر يک از فرزندان ابي الحسن موسي معروف به کاظم، فضيلتي مشهور دارد.بدون ترديد بعد از حضرت رضا (ع) در ميان فرزندان امام کاظم(ع) حضرت معصومه (س) از نظر علمي و اخلاقي، والا مقام ترين آنان است. اين حقيقت از اسامي، لقب ها، تعريف ها و توصيفاتي که ائمه اطهار (ع) از ايشان نموده اند، آشکار است و اين حقيقت روشن مي سازد که ايشان نيز چون حضرت زينب (س) عالمه غير معلمه بوده است. 
 
مظهر فضايل
 حضرت فاطمه معصومه (س) مظهر فضايل و مقامات است. روايات معصومان (ع) فضيلت ها و مقامات بلندي را  به آن حضرت نسبت مي دهد. امام صادق (ع) در اين باره مي فرمايند: �آگاه باشيد که براي خدا حرمي است و آن مکه است؛ و براي پيامبر خدا حرمي است و آن مدينه است. و براي امير مومنان حرمي است و آن کوفه است. بدانيد که حرم من و فرزندانم بعد از من، قم است. آگاه باشيد که قم، کوفه کوچک ماست، بدانيد بهشت هشت دروازه دارد که سه تاي آن ها به سوي قم است. بانويي از فرزندان من به نام فاطمه، دختر موسي، در آن جا رحلت مي کند که با شفاعت او، همه شيعيان ما وارد بهشت  مي شوند.�
 
 
مقام علمي حضرت معصومه (س)
 حضرت معصومه (س) از جمله بانوان گرانقدر و والا مقام جهان تشيع است و مقام علمي بلندي دارد. نقل شده که روزي جمعي از  شيعيان، به قصد ديدار حضرت موسي بن جعفر (ع) و پرسيدن پرسش هايي از ايشان، به مدينه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم (ع) در مسافرت بود، پرسش هاي خود را به حضرت معصومه (س)که در آن هنگام کودکي خردسال بيش نبود، تحويل دادند. فرداي آن روز براي بار ديگر به منزل امام رفتند، ولي هنوز ايشان از سفر برنگشته بود. پس به ناچار، پرسش هاي خود را باز خواستند تا در مسافرت بعدي به خدمت امام برسند، غافل از اين که حضرت معصومه (س)جواب پرسش ها را نگاشته است. وقتي پاسخ ها را ملاحظه کردند، بسيار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاري فراوان، شهر مدينه را ترک گفتند. از قضاي روزگار در بين راه با امام موسي بن جعفر (ع) مواجه شده، ماجراي خويش را باز گفتند. وقتي امام پاسخ پرسش ها را مطالعه کردند، سه بار فرمود: پدرش فدايش .
 
 

چگونگی آمدن آن حضرت به ایران وجریان وفاتش:
دراین مورد بین سیره نویسان اختلاف است ولی آنچه از تاریخ قم نقل میکنند این است که:
مأ مون عباسی درسال 200"ه.ق" حضرت امام رضا (ع)را برای ولایت عهدی از مدینه به خراسان طلبید وآن بزرگواربه جانب خراسان آمد،یکسال بعد از این جریان ،خواهرش حضرت معصومه (س)  برای زیارت برادر ازمدینه به جانب خراسان حرکت نمود.همین که به ساوه رسید مریض شد ،پرسید از اینجا تا قم چقدر راه است؟ گفتند ده فرسخ،به خادم خود دستور داد :مرا به قم ببر! به این ترتیب به قم آمدند (روز 23ربیع الاول سال201)ودرخانه موسی بن خزرج بن سعد وارد شدند.
موسی بن خزرج آن سیده جلیله را در خانه خود جای دادند.حضرت معصومه مدت 17 روز در خانه موسی بن خزرج زنده بودند وبعداز آن از دنیا رفتند.موقعی که آن حضرت برحمت خدا پیوست جنازه اورا غسل دادند کفن کردند،جنازه را به جانب بابلان (همانجاکه مقبره آن حضرت هست که ملک موسی بن خزرج بوده)بردند ،آلسعد با یکدیگر مشورت کردند که چه کسی وارد سرداب شود ،جنازه بی بی را دفن  نماید؟
پس از این گفتگوها اینطور تصمیم گرفتند که آن خادم سالخورده خودشان را که نامش قادر بود وبسیار مرد نیکوکاری بود متصدی دفن آن حضرت نمایند ،همین که سراغ آن خادم فرستادند دیدند : دو نفر سوار که سر وصورتهای خودراپوشانده بودند ازجانب رمله(زمین ریگزار) پیداشدند همین که نزدیک جنازه آن حضرت رسیدند پیاده شدند وبرجنازه حضرت معصومه نماز خواندند ،پس از خواندن نماز داخل سرداب شدند وجنازه را دفن نمودند،بعدازدفن جنازه بیرون آمدند سوار شدند ورفتند وکسی نفهمید که ایشان که بودند؟!
بادرنظرگرفتن تاریخ آوردن حضرت موسی بن جعفر(ع)به عراق در سال 179 ورحلت حضرت معصومه (س)درسال 201بطورقطع ،سن آن بانوی عالیقدر کمتر از 22سال نبوده است.اما اگر ولادت آن حضرت اول ذیقعدة الحرام سال173ه.ق ووفاتش دهم ربیع الثانی  201 ه.ق باشد سن مبارکش 28 سال است.
 

فضيلت زيارت
 دعا و زيارت، پر و بال گشودن از گوشه تنهايي، تا اوج با خدا بودن است. دعا و زيارت، جامي است زلال از معنويت ناب درکام عطشناک زندگي؛ و زيارت حرم معصومه (س)، بارقه اميدي در فضاي غبارآلود زمانه، فرياد روح مهجور در هنگامه غفلت و بي خبري، و نسيمي فرحناک و برخاسته از باغستان هاي بهشت است. زيارت مرقد فاطمه معصومه (س)، به انسان اعتماد به نفس مي دهد، و او را از غرق شدن در گرداب نو ميدي باز مي دارد و به تلاش بيشتر دعوت مي کند. زيارت مزار با صفاي کريمه اهل بيت (س)، سبب مي  شود که زائر حرم، خود را نيازمند پروردگار ببيند، در برابر او خضوع کند ، از مرکب غرور و تکبر- که سرچشمه تمامي بدبختي ها و سيه روزي هاست- فرو آيد و حضرت معصومه (س) را واسطه درگاه پروردگار عالميان قرار دهد. بر همين اساس است که براي زيارت آن حضرت، پاداش بسيار بزرگي وعده داده شده و آن، ورود به بهشت است. در اين باره از امام جواد (ع) نقل شده که فرمود: هر کس عمه ام را در قم زيارت کند، بهشت از آن اوست.

زيارت حضرت معصومه (س) از منظر روايات
 درباره فضيلت زيارت حضرت معصومه (س) روايات فراواني از پيشوايان معصوم رسيده است. از جمله، هنگامي که يکي از محدثان برجسته قم، به نام سعد بن سعد به محضر مقدس امام رضا (س) شرفياب مي شود، امام  هشتم خطاب به ايشان مي فرمايد: اي سعد! از ما در نزد شما قبري است. سعد مي گويد: فدايت شوم! آيا قبر فاطمه دختر موسي بن جعفر (س) را مي فرماييد؟ مي فرمايد: آري، هر کس او را زيارت کند، در حالي که به حق  او آگاه باشد، بهشت از آن اوست.
پيشواي جهان تشيع امام جعفر صادق (س) نيز در اين باره مي فرمايد: هر کس او را زيارت کند، بهشت بر او واجب گردد.  و در حديث ديگري آمده است: زيارت او، هم سنگ بهشت است.
 
زيارت مأثور درباره حضرت معصومه (ع)
 يکي از ويژگيهاي حضرت معصومه (س)، ورود زيارتنامه اي از سوي معصومان  (س) درباره ايشان است که پس از حضرت فاطمه زهرا (س)، او تنها بانوي بزرگواري است که زيارت مأثور دارد. بانوان برجسته اي چون: آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خديجه بنت خويلد، فاطمه ام البنين، زينب کبري، حکيمه خاتون و نرجس خاتون که هيچ شک و ترديدي در مقام بلند و جايگاه رفيع  آن ها نيست. هيچ کدام زيارت مأثور از سوي معصومان (س) ندارند و اين، نشان دهنده مقام والاي اين بانوي گرانقدر اسلام است.  باشد که شیعیان و پيروان اهل بيت عصمت و طهارت(س) به ويژه بانوان، اين مقام بزرگ و عالي را پاس بدارند و همواره الگو و مظهر عفاف و تقوا و حيا باشند. تنها در اين صورت است که روح باعظمت اين بانوي بزرگ از همه ما خشنود خواهد شد.
 
امام رضا (ع) و لقب معصومه
 حضرت فاطمه معصومه (س) بانويي بهشتي، غرق در عبادت و نيايش، پيراسته از زشتي ها و شبنم معطر آفرينش است. شايد يکي از دلايل معصومه ناميدن اين بانو، آن باشد که عصمت مادرش حضرت زهرا (س) در او تجلي يافته است. بر اساس پاره اي از روايات، اين لقب از سوي امام رضا (ع) به اين بانوي والامقام اسلام وارد شده است؛ چنان که فقيه بلند انديش و سپيد سيرت شيعه، علامه مجلسي(ع) در اين باره مي گويد: امام رضا (ع) در جايي فرمود: هرکس معصومه را در قم زيارت کند، مانند کسي است که مرا زيارت کرده است.
 
کريمه اهل بيت
 حضرت معصومه (س) در زبان دانشمندان و فقيهان گران قدر شيعه، به لقب کريمه اهل بيت ياد مي شود. از ميان بانوان اهل بيت، اين نام زيبا تنها به آن حضرت اختصاص يافته است. بر اساس روياي صادق و صحيح نسب شناس گرانقدر، مرحوم  آيت الله مرعشي نجفي، اين لقب از طرف امام صادق (ع) بر حضرت معصومه (س) اطلاق شده است. در اين رؤيا، امام صادق (ع) به آيت الله نجفي-که با دعا و راز و نياز، تلاش پيگيري را براي يافتن قبر مطهر حضرت زهرا (س) آغاز کرده خطاب فرمود: برتو باد به کريمه اهل بيت.
 
القاب حضرت معصومه (س)
 به طور کلي، سه زيارت نامه براي حضرت معصومه (س) ذکر شده که يکي از آن ها مشهور و دو تاي ديگر غير مشهور است. اسامي و لقب هايي که براي حضرت معصومه(س) در دو زيارت نامه غير مشهور ذکر شده؛ به قرار ذيل است: طاهره (پاکيزه)،  حميده (ستوده)؛ بِرّه (نيکوکار)؛ رشيده (حد يافته)؛ تقّيه (پرهيزگار)؛ رضّيه (خشنود از خدا)؛ مرضيّه (مورد رضايت خدا)؛ سيده صديقه (بانوي بسيار راستگو)؛ سيده رضيّه مرضّيه (بانوي خشنود خدا و مورد رضاي او)؛ سيدةُ نساء العالمين (سرور زنان عالم). هم چنين محدثّه و عابده از صفات و القابي است که براي حضرت معصومه (س) عنوان شده است.
 
شفاعت حضرت معصومه (س)
 بالاترين جايگاه شفاعت، از آن رسول گرامي اسلام است که در قرآن کريم، از آن به مقام محمود تعبير شده است. همين طور دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم اسلام ، شفاعت گسترده اي دارند که بسيار وسيع و جهان شمول است و مي تواند همه اهالي محشر را فرا گيرد. اين دو بانوي عالي قدر، صديقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا (س) و شفيعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه (س) هستند. در مورد شفاعت گسترده حضرت زهرا (س) همين بس که شفاعت، مهريه آن حضرت است و به هنگام ازدواج، پيک وحي طاقه ابريشمي از سوي پروردگار آورد که در آن، جمله خداوند مهريه فاطمه زهرا را، شفاعت گنهکاران از امت محمد (ص) قرار داد، با کلک تقدير نقش بسته بود. اين حديث از طريق اهل سنت نيز نقل شده  است. پس از فاطمه زهرا (س) از جهت گستردگي شفاعت، هيج بانويي به شفيعه محشر، حضرت معصومه (س) نمي رسد. بر همين اساس است که حضرت امام جعفر صادق (ع) فرمودند: با شفاعت او، همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند.
 

سرّ قداست  قم
در  احاديث فراواني به قداست قم اشاره شده است. از جمله امام صادق (ع) قم را حرم اهل بيت (ع) معرفي و خاک آن را، پاک و پاکيزه تعبير کرده است. همچنين ايشان در ضمن حديث مشهوري که درباره قداست قم به گروهي از اهالي ري بيان کردند، فرمودند: بانويي از فرزندان من به نام فاطمه دختر موسي، در آن جا رحلت مي کند که با شفاعت، او همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند. او مي گويد: من اين حديث را هنگامي از امام صادق (ع) شنيدم که حضرت موسي بن جعفر(ع) هنوز ديده به جهان نگشوده بود. اين حديث والا، از رمز شرافت و قداست قم پرده برمي دارد و روشن مي سازد که اين همه فضيلت و شرافت اين شهر که در روايات آمده، از ريحانه پيامبر، کريمه اهل بيت (س) ،مهين بانوي اسلام، حضرت معصومه (س) سرچشمه مي گيرد که در اين سرزمين ديده از جهان فرو مي بندد و گرد و خاک اين سرزمين را، توتياي ديدگان حور و ملايک مي کند. 
 
محبت و مباهات حضرت معصومه (س) به امام هشتم
 مدت 25 سال تمام، حضرت رضا (ع) تنها فرزند نجمه خاتون بود. پس از يک ربع قرن انتظار، سرانجام ستاره اي تابان از دامان نجمه درخشيد که هم سنگ امام هشتم (ع) بود و امام (ع) توانست والاترين عواطف انباشته شده و در سوداي دلش را بر او نثار کند. بين حضرت معصومه و برادرش امام رضا (ع) عواطف سرشار و محبت  شگفت انگيزي بود که قلم از ترسيم آن عاجز است. در يکي از معجزات امام کاظم (ع) که حضرت معصومه (ع) نيز نقشي دارد، هنگامي که نصراني مي پرسد: شما که  هستيد؟   مي فرمايد: من معصومه، خواهر امام رضا (ع) هستم. اين تعبير، از محبت سرشار آن حضرت به برادر بزرگوارش امام رضا (ع) و نيز از مباهات ايشان به اين خواهر- برادري سرچشمه مي گيرد.
 
 
به جـــان پاک تو ای دختر امام، ســلام          به هر زمان و مـکان و به هر مقام، سـلام
تويـی که شــاه خراسان بود بــرادر تــو          بـــر آن مقام رفيــع و بـر اين مقام، ســلام
به هر عدد که تکلم شـود به ليل و نهار          هــــزار بـار فـــزون تـر ز هـر کـلام، ســلام
صبح تا شب و از شام، تا طليعه صبــح          بر آستـانه قــدسـت علی الـدوام، ســلام
در آســـمان ولايــت، مــه تمــامی تـــو           زپای تا به ســرت ای مـــه تـمـام، ســلام
به پيشگــاه تو ای خواهـــر شه کـَـونين          ز فـرد فـرد خليـق، به صبح و شام ســلام
منم که هر سر مويم به هر زمان گويـد          به جـان پــاک تـو ای دخــتـر امـام، ســلام